De Gammacanon
De sociale wetenschappen bestaan zo'n honderdvijftig jaar. Tijd om de belangrijkste bevindingen uit de sociologie, economie, psychologie, politicologie en culturele antropologie eens op een rij te zetten. Welke sociaalwetenschappelijke kennis moeten we eigenlijk allemaal paraat hebben?
Een commissie van wijze mannen en vrouwen heeft zich vorig jaar onder leiding van professor Paul Schnabel over deze vraag gebogen. Resultaat: de gammacanon - met alles wat we zouden moeten weten over mens en samenleving. Welke praktische toepassingen hebben we aan deze wetenschappen te danken en hoe dragen onderzoeken bij aan een beter beleid of aan betere hulpverlening? Kortom, hoe krijgen we dankzij deze wetenschappen meer greep op ons bestaan?
Non Fictie
50 inzichten economie : onmisbare basiskennis - Conway, Edmund
Als dit boek op middelbare scholen gebruikt zou worden om jongeren te laten zien wat economie is, zou dat een schot in de roos zijn. De auteur, onder andere economieredacteur van de Engelse Daily Telegraph, weet de basisbeginselen van de economische theorie op een voor een breed publiek begrijpelijke wijze te vertellen. De teksten zijn doorspekt met actuele feiten, lastige begrippen worden in aparte kaders simpel verklaard en de lezer krijgt in vijftig artikelen een prima introductie in het economisch denken. De opbouw is inspirerend: na een uitleg over de grondbeginselen van de economie worden economische stromingen zoals kapitalisme en monetarisme verkend. Daarna wordt uitgelegd hoe economieën en financiële markten werken en hoe je economisch kunt kijken naar allerlei thema's als woningbezit en huizenprijzen, overheidstekorten, protectionisme etc.
50 inzichten psychologie : onmisbare basiskennis - Furnham, Adrian
De auteur is hoogleraar psychologie aan het University College in Londen. Hij promoveerde in de filosofie, letteren en psychologie, maar studeerde eerst economie. In de vorm van vijftig essays (die verdeeld zijn in tien categorieën), elk van vier pagina's, worden alle facetten van de psychologie besproken. Hierdoor wordt het duidelijk welke basale processen aan de basis van de menselijke gevoelens, ideeën en gedrag liggen. Per essay is er een tijdlijn die weergeeft wanneer en door wie er een bijdrage werd geleverd binnen deze psychologische categorie. Leuk zijn ook de citaten op vrijwel iedere pagina. Verder wordt aanvullende informatie in grijze tekstkaders gegeven. Het boek wordt aangevuld met een verklarende woordenlijst en een register. Een heldere en beknopte introductie in de menselijke psychologie.
Politiek : een inleiding in de politieke wetenschappen - Deschouwer, Kris
Dit boek beschrijft de instrumenten voor de wetenschappelijke studie van het politieke bestel. Het biedt een kennismaking met de politiek, de politieke filosofie, de empirische studie van politiek gedrag en een korte inleiding tot de bestuurskunde. Het boek eindigt met een hoofdstuk over de Europese Unie. Anders dan andere boeken hebben de auteurs gekozen voor een vergelijkende systematiek. Aan de hand van centrale politicologische thema's beschrijven de auteurs de situatie in verschillende EU-lidstaten, waaronder Nederland. Deze vergelijking biedt daarmee een scherper zicht op de Nederlandse politieke kenmerken, evenals een kijkje in de keuken van andere politieke systemen. Nadeel is wel dat de diepgang op onderdelen in het gedrang komt.
De samenleving : kennismaking met de sociologie - Macionis, John J.
Een vertaling en bewerking van de negende (!) editie van het in de Verenigde Staten zeer populaire, maar in Nederland minder gebruikte 'Society the basics'. De auteur, hoogleraar sociologie, is een 'noted textbook author'. De Nederlandse bewerking is van een bekende Nederlandse politicus en socioloog, en van een hoogleraar criminologie. Een uitgebreide en bovenal degelijke inleiding in zowel het vak sociologie als in de kennis van onze samenleving. De Nederlandse bewerking laat zich hier gelden. Aan de orde komen visie, begrippen en methoden van de sociologie, kernconcepten, sociale ongelijkheid, sociale instituties en sociale verandering. Alles in zijn samenhang. Er is gebruik gemaakt van de nieuwste onderzoekresultaten (onder meer van het CBS en Sociaal en Cultureel Planbureau). Het resultaat is een van de beste Nederlandstalige inleidingen; door medewerking van Nederlandse docenten voor zowel hbo als de universiteit bruikbaar. En door het duidelijke taalgebruik ook voor iedere geïnteresseerde.
De culturele eeuw : basisboek culturele antropologie - Pinxten, Rik
Dit 'basisboek' is een verfrissing in het Nederlandstalige antropologische landschap. De auteurs willen het brede publiek enkele basisinzichten verschaffen om beter te kunnen omgaan met onze multiculturele wereld, en geven hiermee een nieuwe rol voor de culturele antropologie. Die antropologie is nu ontdaan van haar koloniale oorsprong en etnocentrische aannames, en kan daarmee de grote context (de wereldmaatschappij) en de kleinere dynamieken (de regionale gemeenschap, het gezin) in één synthese te beschrijven. De klassieke antropologische thema's komen aan bod, maar ook hedendaagse maatschappelijke onderwerpen als verstedelijking, diversiteit, postkolonialiteit en mondialisering. Deze thema's worden geïllustreerd met concrete voorbeelden, sommige van bij ons, maar vaak ook uit de indianenculturen van de Andes, waar De Munter uitvoerig onderzoek verrichtte. Dit boek heeft een zeker intellectueel niveau omwille van het complexe onderwerp en de wetenschappelijke benadering, maar blijft leesbaar voor een breed publiek. De overzichtelijke zetspiegel en de uitstekende én recente illustraties (een katern kleurenfoto's) dragen daartoe bij.
De vijftig grootste misvattingen in de psychologie - Lilienfeld, Scott O.
In vele populaire bronnen over psychologie, van boeken tot en met internet, staan allerlei mythen en misverstanden. Deze wijdverbreide opvattingen zijn in tegenspraak met de uitkomsten van psychologisch onderzoek en andere opvattingen zijn overdrijvingen of verdraaiingen van beweringen die een kern van waarheid bevatten. Na een overzicht van de omvangrijke wereld van de populaire psychologie en een beschrijving van de tien belangrijkste bronnen van deze mythen, worden vijftig algemeen bekende misvattingen behandeld. Bij elke misvatting wordt aangegeven wat de gangbaarheid bij het grote publiek is, worden illustratieve voorbeelden gegeven en worden mogelijke bronnen genoemd. Vervolgens wordt met behulp van resultaten van psychologisch onderzoek aangegeven wat wel waar is. Elk hoofdstuk eindigt met een lijst van andere misvattingen die nader onderzocht zouden moeten worden. Voor een breed publiek, zowel voor studerenden als geïnteresseerde leken, geschreven boek dat mede door de heldere taal en alle herkenbare voorbeelden een bijdrage levert aan de demythologisering.
50 inzichten stromingen en ideeën : onmisbare basiskennis - Dupré, Ben
Dit boekje heeft dezelfde formule als het eerder verschenen '50 inzichten filosofie' van dezelfde schrijver. Ben Dupré, publicist en lector klassieke talen in Oxford, behandelt vijftig basisbegrippen uit filosofie, godsdienst, politiek, economie, kunst en wetenschap: van platonisme tot de oerknal, en van de ziel tot de censuur. Elk begrip krijgt vier pagina's, met uitleg, citaten, kaders en een tijdbalk. De uitleg is kundig en helder, en de inhoud verplichte kost voor elk weldenkend mens.
Kleurrijk, populair-wetenschappelijk naslagwerk waarin in woord en beeld allerlei aspecten van het menselijk bestaan uitgebreid worden behandeld. In zeven hoofdstukken wordt de mens in al zijn verscheidenheid en vanuit allerlei invalshoeken bekeken: De oorsprong (ontwikkeling, cultuur en godsdienst in vogelvlucht) - Het lichaam (werking van het menselijk lichaam) - De geest (intelligentie, geheugen, emoties, taal, persoonlijkheid) - Levenscyclus (van kind tot oudere in verschillende culturen) - De samenleving (economie, politiek, sociale structuren etc.) - Cultuur (talen, religies, media, kunst) - Volkeren (zeer uitgebreid) - De toekomst (klonen, vruchtbaarheidsbeheersing, de stad in de toekomst). Veelomvattend, informatief en heel toegankelijk naslagwerk met vele vaak paginagrote, mooie kleurenfoto's, waaraan een uitgebreid team van wetenschappers en andere deskundigen hun medewerkers hebben verleend.
DVD
Bruce Parry, ontdekkingsreiziger en expeditieleider, toont in een zesdelige BBC-documentaireserie uit 2004 de levenswijze van zes geïsoleerd levende stammen door zich in hun leven te verdiepen. Hij verblijft een tijdje in een gezin, past zich aan en maakt deel uit van de stam. Zo wordt hij geadopteerd in een gezin van de Adi, een geïsoleerd volk in de Himalaya, India. Hij verblijft bij de Suri's, een nomadenstam in Zuidwest-Ethiopie die van hun koeien leven, en drinkt er bloed. Hij verblijft bij de Kombai in Nieuw-Guinea, kannibalen, jagers en verzamelaars, gaat mee op jacht en leeft van wild en sago. Hij wordt als man ingewijd bij de Babongo in het regenwoud van Gabon waarvoor hij een hallucinerend drug moet innemen. Hij trekt met de Darhad, Mongoolse nomaden, met hun vee een bergpas over en wordt bij de Sanema-indianen in Venezuela als sjamaan ingewijd. Door zijn aanpassing weet hij de bewoners dicht bij ons te brengen. Interessant, leerzaam en spannend.
Sites
Met gammawetenschappen bedoelt men in Nederland de wetenschappen die zich met maatschappij en gedrag bezig houden: onder andere sociologie, antropologie, economie, rechten, psychologie en communicatiewetenschap. Zij nemen dus een tussenpositie in tussen alfa- en bètawetenschappen.
Heeft iedereen verstand van sociale wetenschappen? Hadden ze gedacht. En daarom is een Gammacanon hard nodig.
Onderzoek is de basis van het Sociaal Cultureel Planbureau. Omdat het SCP al sinds 1974 onderzoek verricht, kunnen we maatschappelijke ontwikkelingen vaak over een reeks van jaren beschrijven en analyseren.
Het Centraal Bureau voor de Statistiek levert cijfermateriaal over de Nederlandse cultuur en sociale aspecten van de samenleving.
De Nederlandse Onderzoeks Databank van de KNAW geeft een overzicht van wetenschappelijke onderzoekers en hun publicaties.
