Van Openbare leeszaal naar de Bibliotheek Utrecht

Hendrik Adriaan van Beuningen
In het trappenhuis van de Centrale Bibliotheek hangt het portret van Hendrik Adriaan van Beuningen, een man met indrukwekkende bakkebaarden. Met het fortuin dat hij met de Utrechtse Steenkolenhandelsvereniging (SHV) vergaarde, deed hij ook aan goede werken. Eén daarvan was de oprichting en medefinanciering in 1892 van de eerste openbare Bibliotheek in Nederland: de Openbare Leeszaal te Utrecht gevestigd aan de Loeff Berchmakerstraat.

Gesloten uitlening
In 1909 werd begonnen met uitlenen: men moest lid zijn om telkens één boek gratis te mogen lenen. Tot 1962 mocht je zelf geen boek uit de kast halen, het was een 'gesloten uitlening'.

Nieuw gebouw
In 1912 werd een nieuw gebouw betrokken aan de Voetiusstraat, dat speciaal voor Bibliotheekgebruik ontworpen was. Boven de deur van nummer 2 staat nog steeds te lezen: ‘openbare leeszaal'. De katholieken gingen in 1917 over tot het stichten van een eigen Bibliotheek.

Muziekbibliotheek
In 1962 werd de muziekbibliotheek geopend in de kelder van het gebouw aan de Voetiusstraat. De Stichting Openbare Muziekbibliotheek werkte samen met de OLB en de RKOLB. Deze laatste twee fuseerden in 1969 en concentreerden hun collecties vanaf 1975 in het voormalige gebouw van V&D op de Stadhuisbrug. In hetzelfde jaar werd de wet op het openbare bibliotheekwerk van kracht, waarbij jongeren tot 18 jaar contributievrijstelling kregen.

Gemeente en provincie
In 1982 werd de Bibliotheek een gemeente-instelling, wat in 2007 enigszins werd teruggedraaid: het woord gemeente verdween uit de benaming. De Utrechtse bibliotheek vervulde altijd al een centrumfunctie voor de hele provincie. Versterkt door de toekenning vanaf 1971 van een extra jaarlijkse subsidie voor de aanschaf van wetenschappelijke boeken.

Automatisering en toekomst
De automatisering ging ook niet aan de Bibliotheek voorbij. In 1991 werden uitleen- en lenersadministratie geautomatiseerd, evenals de catalogi. Het voorlopige eindpunt is de automatisering van inleveren en uitlenen in 2007. Alle vestigingen in de stad hebben een telematicacentrum waar gebruik gemaakt wordt van pc en internet. Een belangrijk onderdeel van de dienstverlening van Bibliotheek Utrecht. Bij het 125-jarig bestaan in 2017 zal de Centrale Bibliotheek een nieuwe huisvesting hebben in het Stationsgebied.