Begin vorig jaar startten we, op initiatief van het VSBfonds en samen met burgers, met het ontwerpen van het Huis van Actief Burgerschap. Voor dit ontwerpproces hebben we een jaar uitgetrokken. Inmiddels is er een landelijk Huis van Actief Burgerschap en een lokaal Huis van Actief Burgerschap Utrecht in onze Bibliotheek. Maar wat doen we dan precies en waarom past zo’n Huis zo goed bij ons? We vroegen het collega en projectleider Roos Polman.

6,6 miljoen actieve burgers

‘In Nederland zijn er 6,6 miljoen burgers die zich actief inzetten voor hun buurt, wijk of stad. Van het opzetten van een energiecoöperatie tot een groenproject in de buurt: actieve burgers vormen het kloppend hart van de samenleving. Ook in Utrecht. Toch was er in onze stad nog geen plek waar actieve burgers, overheid, bedrijfsleven en bewonersbewegingen hun ideeën samen konden brengen. Daarom openden we in 2024 het Huis van Actief Burgerschap in de Bibliotheek Neude. Samen met Floor Ziegler en Teun Gautier werd ik daar kwartiermaker van.

Nieuwe netwerken

Het Huis is een laagdrempelige en toegankelijke plek en in de korte tijd van het bestaan zijn er al diverse succesvolle activiteiten geweest: van een inwoner die jarenlang in de jeugdzorg werkte en in het Huis een netwerk opbouwt om een eigen jeugdinstelling te starten tot coalities die het Huis inmiddels volop gebruiken, bijvoorbeeld de We Doen Het Samen Coalitie. Dit is een groot netwerk van organisaties die lokale gemeenschappen in allerlei vormen vertegenwoordigen. Elke laatste vrijdag van de maand is er een thema-ochtend met een zeepkist waar vragen gesteld worden en waarbij het netwerk oplossingen en ideeën aanbrengt. De ochtend eindigt altijd met een lunch. Ander voorbeeld: een jongen van 20 die kampte met mentale gezondheid wilde dit graag delen met een groter publiek. Hieruit ontstond het festival MOEDT, een evenement waar muzikanten, kunstenaars en instanties jongeren entertainden en informeerden rondom het thema. Voorafgaand aan zijn programma organiseerde hij een evenement in het Huis van Actief Burgerschap om alvast te bouwen aan een gemeenschap die zich in thema herkent. Een ander waardevol project was de stages die ambtenaren liepen bij bewonersinitiatieven en stadmakers. Zes ambtenaren liepen drie weken fulltime mee. Ze kwamen verschillende keren in het Huis bijeen om ervaringen uit te wisselen en van elkaar te leren.’

Niet altijd van een leien dakje

Kortom: het Huis wordt intensief gebruikt, door Utrechters en burgers uit heel Nederland. Maar ging dat altijd van een leien dakje? Roos: ‘Natuurlijk niet. Vanaf het begin hebben we gezegd dat het Huis door de burgers moet worden ontwikkeld, en niet top down door ons. Dat betekent bijvoorbeeld dat we het niet kant en klaar geopend hebben, maar dat het gaandeweg vorm kreeg en daardoor niet altijd meteen duidelijk was voor iedereen wat je er nou precies kan doen. Sommige mensen moeten er ook aan wennen dat ze hier zelf het initiatief kunnen nemen, dat wij alleen faciliteren en verbinden.’ 

Waarom in de Bieb?

‘Het Huis van Actief Burgerschap past zo goed in de Bieb Utrecht omdat we een plek zijn om samen te komen, kennis te delen, te inspireren en te verbinden. Een plek waar ook actieve burgers samen de maatschappij verder brengen. Een bibliotheek gaat over meedoen. Dat betekent dat we ons niet alleen hard maken voor individuele vaardigheden, zoals kunnen lezen en schrijven, of digitaal vaardig en weerbaar zijn, maar Utrechters ook stimuleren een steentje bij te dragen aan het algemeen belang.’

Meer weten of wil jij ook gebruik maken van het Huis van Actief Burgerschap? Kijk op www.huisvanactiefburgerschap.nl